Υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος: Η υπέρβασή του βοήθησε την Ελλάδα να δημιουργήσει το έπος του 1940 – Του Εφ. Αξκου Στυλιανού Μπακούλα

Υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος: Η υπέρβασή του βοήθησε την Ελλάδα να δημιουργήσει το έπος
του 1940
(γεννήθηκε στο χωριό Κλειτσός Ευρυτανίας το 1886)

Την 28η Οκτωβρίου του 1940, στις τρεις μετά τα μεσάνυχτα, ο πρέσβης της φασιστικής, εκείνη την εποχή, Ιταλίας ζήτησε από τον
πρωθυπουργό και άρα από την Ελλάδα, να επιτραπεί στον ιταλικό στρατό να καταλάβει διάφορες στρατηγικές θέσεις, χωρίς μάλιστα να τις κατονομάζει. Ο Ιωάννης Μεταξάς (1871 – 1941), σε πλήρη αρμονία με τη θέληση του δοκιμασμένου από τη φτώχια  ελληνικού λαού, απάντησε ΟΧΙ.
Τον Απρίλιο του 1939 η Ιταλοί κατέλαβαν την Αλβανία, στα βορειοδυτικά σύνορα της Ελλάδος και απ’ αυτή,  τη χρονική στιγμή άρχισε να διαγράφεται έντονα η ιταλική απειλή. Από τον στρατιωτικό προϋπολογισμό του 1939 έως τον Οκτώβριο του 1940 στο αλβανικό μέτωπο διατέθηκαν μόνο 82 εκατομμύρια (9,6%), ενώ στο βουλγαρικό 769 εκατομμύρια (90,4%) (Οχυρά Ρούπελ).
Όμως, για καλή της τύχη, η Ελλάδα είχε τότε διοικητή της 8ης μεραρχίας πεζικού, στην Ήπειρο, τον υποστράτηγο Χαράλαμπο Κατσιμήτρο (1886 – 1962). Ενώ δεν υπήρχε σχέδιο επιχειρήσεων για το ενδεχόμενο ιταλικής επίθεσης κι ενώ τα χρήματα για οχύρωση του εδάφους ήταν πολύ λίγα, ο στρατηγός κράτησε όρθια την Ελλάδα στην πρωινή επέλαση των Ιταλών με τον φοβερό εξοπλισμό τους, τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα τους, τα άρματα μάχης και με μεγάλη δύναμη στρατού.
Ο Στρατηγός από τον Απρίλιο του 1939 ανέμενε την ώρα της εισβολής των Ιταλών. Από το 1912 είχε ο ίδιος συμμετάσχει σε τέσσερις
πολέμους. Η πείρα του, η ικανότητά του,  η πίστη του σ’ αυτό που υπηρετούσε και η αγάπη του για την Ελλάδα,  τον οδήγησαν στην βέλτιστη  χρησιμοποίηση των «μέσων» που διέθετε: οργάνωσε στρατό και λαό σε ολόκληρη την 8η μεραρχία των Ιωαννίνων, διέσπειρε τις αποθήκες πυρομαχικών, εκπαίδευσε το ανθρώπινο δυναμικό και με την παρέμβασή του, ο λαός της Ηπείρου, με εθελοντική προσφορά έσκαψε προχώματα και λαγούμια για να προστατεύονται οι Έλληνες στρατιώτες, που θα πολεμούσαν για την ελευθερία της Ελλάδος. Βοήθησε ποικιλότροπα στο έπος.
Γνώριζε όλα τα περάσματα στα σύνορα, τα είχε υποσκάψει και ναρκοθετήσει κατάλληλα ή είχε δημιουργήσει μεγάλες αντιαρματικές
παγίδες. «Η μεραρχία έχει την απόφασιν να παρασύρει τον αντίπαλο επί της οργανωμένης κατά το μάλλον ή ήττον τοποθεσίας της ΕΛΑΙΑΣ και αφού επιφέρει εις τούτον φθοράν, δια γενικής αντεπιθέσεως, θα επιδιώξει να τον απορρίψει πέραν των συνόρων, αποκόπτουσα αυτόν από τας γραμμάς συγκοινωνιών και ανεφοδιασμού του. Η τιμή των ελληνικών όπλων απαιτεί όπως οιονδήποτε τμήμα εις οιανδήποτε κατάστασιν και αν ευρεθεί δέον να πολεμήσει μέχρι του τελευταίου ανδρός και του τελευταίου φυσιγγίου και
να θυσιαστεί, αλλ’ ουδέποτε να παραδοθεί».
Αυτή η μεγίστου βαθμού πατριωτική και στρατηγική θέση που εξέφραζε ήταν εγγύηση ουσιαστικής αντίστασης και αντίθετη(!)  προς τις διαταγές που λάμβανε.( Σύμφωνα με τη στρατιωτική δικονομία αυτό σήμαινε
καταδίκη σε θάνατο.)
Την Κυριακή 27 Οκτωβρίου 1940 ο στρατηγός με τα δεδομένα που είχε από άνδρες της μεραρχίας του, τηλεφώνησε στο ΓΕΣ λέγοντας ότι: «κατά την προσωπική μου γνώμη αύριο την πρωίαν, ίσως δε κατά την διάρκειαν της νυκτός 27 με 28 Οκτωβρίου θα έχωμεν ιταλικήν επίθεσιν. Δύναμαι να βεβαιώσω υπευθύνως τον κ. αρχηγό του ΓΕΣ και τονίζω τούτο ιδιαιτέρως, ότι δεν θα περάσουν οι Ιταλοί από το Καλπάκι».
Στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ΄, σελ. 417 της εκδοτικής Αθηνών διαβάζουμε: «Ποτέ πριν οι Έλληνες δεν έσπευσαν στο μέτωπο με τον ενθουσιασμό που έσπευσε η γενιά του ’40. Συσσωρευμένες προσβολές και προκλήσεις από τον εχθρό (τορπιλισμός της «Έλλης»), καθώς και η ταπεινωτική απαίτηση του εχθρού, ασφαλώς συνέβαλαν στο εκρηκτικό εκείνο πανηγύρι που έφερε τη  φοβερή αντίσταση>>.
Στις 05.30 της 28ης Οκτωβρίου τα ιταλικά στρατεύματα, μισή ώρα πριν από την εκπνοή του τελεσιγράφου, παραβίασαν την ελληνική μεθόριο στην περιοχή Πίνδου-Ηπείρου. Ο στρατηγός εγκατέστησε το στρατηγείο του στη θέση «Βρύση-Πασά» 10 χιλιόμετρα νότια από το Καλπάκι στο στόμα του λύκου.
Τα τμήματα προκάλυψης στον τομέα της Ηπείρου, την 28η-29η Οκτωβρίου αμύνθηκαν πολύ σκληρά, επιβραδύνοντας τους Ιταλούς. Κατόπιν μπήκαν στην κύρια αμυντική τοποθεσία και εγκαταστάθηκαν στις προβλεπόμενες από το Σχέδιο Κατσιμήτρου θέσεις.
Οι λίγες δυνάμεις όμως του αποσπάσματος της Πίνδου, ανατολικότερα, δεν μπόρεσαν να αναχαιτίσουν τις ισχυρές δυνάμεις της
μεραρχίας «Τζούλια». Έτσι, δημιουργήθηκε ρήγμα, κυρίως στην κοιλάδα του Αώου ποταμού. Οι Ιταλοί έφθασαν μέχρι τη Σαμαρίνα, το Δίστρατο και τη Βωβούσα.
Το ΓΕΣ έδινε διαταγή στον στρατηγό να υποχωρήσει. Εκείνος με έγγραφη απόρρητη διαταγή του έκανε γνωστό ότι: «Εξακολουθεί να εμμένει στην απόφασή του να αντιτάξει σταθερή άμυνα στην οργανωμένη θέση ΕΛΑΙΑΣ άνευ ιδέας υποχωρήσεως». (Δηλαδή δεν υπήρχε περίπτωση να υποχωρήσουν).
Μέσα σ’ αυτές τις κρίσιμες ώρες της μάχης γράφει μέσα από το αμπρί (όρυγμα) στη γυναίκα του, στο χωριό:

T.T. 712 της 30ης Οκτωβρίου 1940
Αγαπημένη μου Ελένη,

Μην ανησυχής, καλά πάνε τα πράγματα. Το σχέδιόν μου εφαρμόζεται,
όπως έχει καθορισθή εκ των προτέρων, μη πιστεύεις καμμίαν  διάδοσιν
γιατί όλα είναι φήμαι αδέσποτοι.
Κρατάμε καλά και εντός ολίγου θα τους κανονίσωμε όπως χρειάζεται.
Εξαιρετική είναι η δράσις του πυροβολικού μας, το οποίον έχει
καταστρέψει αρκετά άρματα μάχης του εχθρού και το βαρύ πυροβολικό του το
εσίγησε.
Σε ασπάζομαι
Χαράλαμπος

Δύο ιταλικές μεραρχίες με αεροπορική υποστήριξη, με καταιγισμό πυρών πυροβολικού, που αργότερα ενισχύθηκαν από 3 ακόμη μεγάλες μονάδες, επί 12 ημέρες, δεν θα μπορέσουν να διαρρήξουν την τοποθεσία ΕΛΑΙΑΣ- Καλαμά, όπως ακριβώς είχε προβλέψει ο στρατηγός.
Την 13η Νοεμβρίου οι ελληνικές δυνάμεις έχουν ανα καταλάβει το μεγαλύτερο τμήμα του εθνικού μας εδάφους και βρίσκονται μέσα στο αλβανικό έδαφος με ηρωική αντεπίθεση κατά των Ιταλών.
Στις 6.00 το απόγευμα της 22ας Νοεμβρίου 1940, τάγμα της 9ης μεραρχίας κατέλαβε την πόλη της Κορυτσάς μαζί με άφθονη λεία πολέμου: πυρομαχικά, υγειονομικό υλικό και τρόφιμα. Ήταν η πρώτη πόλη που αποσπάστηκε από τις δυνάμεις του Άξονα από την αρχή του πολέμου.
Στις 9 Μαρτίου 1941 ο Μουσολίνι εξαπολύει αντεπίθεση εναντίον των ελληνικών δυνάμεων, στο 731 ηρωικό ύψωμα και σε μέτωπο 6000μέτρων, με 10 μεραρχίες, παρόντος του ίδιου. Όμως, οι Έλληνες μαχητές δεν υποχωρούν ούτε σπιθαμή: Στις 21 Μαρτίου εγκαταλείπει το μέτωπο, φεύγει για τα Τίρανα κι από εκεί για την Ιταλία.
Το ύψωμα 731 έμεινε γνωστό στην πολεμική ιστορία ως ένα από τα πιο αιματοβαμμένα υψώματα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου.
Τα κρυοπαγήματα «έκαναν θραύση» στα πόδια των στρατιωτών και τα νοσοκομεία γέμισαν από ακρωτηριασμένους μαχητές. Οι νέοι με τις πατερίτσες έγιναν γνώριμο φαινόμενο στην Ελλάδα και στην Ιταλία! Ο λαός της Ηπείρου, εκπαιδευμένος κατάλληλα από τον στρατηγό Κατσιμήτρο και πιστεύοντας στα ιδανικά της Ελλάδας, βοήθησε αποφασιστικά στη δημιουργία του έπους του ’40. Σύμφωνα με τον Άγγλο συγγραφέα JOHN CARR, o Kατσιμήτρος είχε συντρίψει την αρχική ιταλική επίθεση τον Νοέμβριο του
1940.
Στην περιοχή της Πίνδου οι Ιταλοί υπερτερούσαν σε αναλογίες περίπου: 1:4 στο πυροβολικό. Είχαν 400 αεροπλάνα, ενώ η Ελλάδα 143 Α/Φ παλαιού τύπου.
Το κόστος της ελληνοϊταλικής σύρραξης σε ανθρώπινες ζωές ήταν:

Νεκροί Έλληνες:                                                      13.408 ή 14.420
Τραυματίες:                                                              42.485 ή 61.600
Κρυοπαγημένοι / παγόπληκτοι:                           10.000 ή 25.000
Αγνοούμενοι:                                                             4.253 ή 1.237
Για λογαριασμό του Καβαλέρο ιταλικό περιοδικό του 1957, ανέβαζε τον αριθμό των νεκρών ή τραυματιών Ιταλών σε 11800 άνδρες  κατά την Εαρινή επίθεση!
Σήμερα, πολλά  χρόνια μετά το έπος του ’40, στην εποχή της γνώσης και της τεχνολογίας, εμείς οι  Έλληνες γιορτάζουμε την παγκοσμίως ιστορική νίκη των <<πατεράδων μας>> εναντίον του Μουσολίνη.
Η προσπάθεια και η μόρφωση των μαθητών μας μπορεί και πρέπει να επηρεαστεί αποφασιστικά από την αγωνιστικότητα και τον ηρωισμό των αγωνιστών στο μέτωπο της Αλβανίας.
ΜΠΑΚΟΥΛΑΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ   [email protected]
Πηγές
– Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ΄, Εκδοτική Αθηνών.
– Τσιρπανλής Ν. Ζαχαρίας: «Έλληνες και Ιταλοί στα 1940 -19
41», εκδόσεις University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2004.